(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.28. అధ్యాయః 028
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
కృష్ణేన యుధిష్ఠిరంప్రతి సృంజయాయ నారదోక్తషోడశరాజోపాఖ్యానకథనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 12-28-0x(5383)(65744)
అవ్యాహరతి రాజేంద్రే ధర్మపుత్రే యుధిష్ఠిరే।
గుడాకేశో హృషీకేశమభ్యభాషత పాండవః॥ 12-28-1(65745)
అర్జున ఉవాచ। 12-28-2x(5384)
జ్ఞాతిశోకాభిసంతప్తో ధర్మపుత్రః పరంతపః।
ఏష శోకార్ణవే మగ్నస్తమాశ్వాసయ మాధవ॥ 12-28-2(65746)
సర్వే స్మ తే సంశయితాః పునరేవ జనార్దన।
అస్య శోకం మహాప్రాజ్ఞ ప్రణాశయితుమర్హసి॥ 12-28-3(65747)
వైశంపాయన ఉవాచ। 12-28-4x(5385)
ఏవముక్తస్తు గోవిందో విజయేన మహాత్మనా।
పర్యవర్తత రాజానం పుండరీకేక్షణోఽచ్యుతః॥ 12-28-4(65748)
అనతిక్రమణీయో హి ధర్మరాజస్య కేశవః।
బాల్యాత్ప్రభృతి గోవిందః ప్రీత్యా చాభ్యధికోర్జునాత్॥ 12-28-5(65749)
సంప్రగృహ్య మహాబాహుర్భుజం చందనభూషితం।
శైలస్తంభోపమం శౌరిరువాచాభివినోదయన్॥ 12-28-6(65750)
శుశుభే వదనం తస్య సుదంష్ట్రం చారులోచనం।
వ్యాకోచమివ విస్పష్టం పఝం సూర్యవిబోధితం॥ 12-28-7(65751)
వాసుదేవ ఉవాచ। 12-28-8x(5386)
మా కృథాః పురుషవ్యాఘ్ర శోకం త్వం గాత్రశోషణం।
న హి తే సులభా భూయో యే హతాఽస్మిన్రణాజిరే॥ 12-28-8(65752)
స్వప్నలబ్ధా యథా లాభా వితథాః ప్రతిబోధనే।
తథా తే క్షత్రియా రాజన్యే వ్యతీతా మహారణే॥ 12-28-9(65753)
సర్వే హ్యభిముఖాః శూరా నిహతా రణశోభినః।
నైషాం కశ్చిత్పృష్ఠతో వా పలాయన్వా నిపాతితః॥ 12-28-10(65754)
సర్వే త్యక్త్వాఽఽత్మనః ప్రాణాన్యుద్ధ్వా వీరా మహామృధే।
శస్త్రపూతా దివం ప్రాప్తా న తాంఛోచితుమర్హసి॥ 12-28-11(65755)
క్షత్రధర్మరతాః శూరా వేదవేదాంగపారగాః।
ప్రాప్తా వీరగతిం పుణ్యాం తాన్న శోచితుమర్హసి।
మృతాన్మహానుభావాంస్త్వం శ్రుత్వైవ పృథివీపతీన్॥ 12-28-12(65756)
అత్రైవోదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
సృంజయం పుత్రశోకార్తం యథాఽయం నారదోఽబ్రవీత్॥ 12-28-13(65757)
నారద ఉవాచ। 12-28-14x(5387)
సుఖదుఃఖైరహం త్వం చ ప్రజాః సర్వాశ్చ సృంజయ।
అవిముక్తా మరిష్యామస్తత్ర కా పరిదేవనా॥ 12-28-14(65758)
మహాభాగ్యం పురా రాజ్ఞాం కీర్త్యమానం మయా శృణు।
గచ్ఛావధానం నృపతే తతో దుఃఖం ప్రహాస్యసి॥ 12-28-15(65759)
మృతాన్మహానుభావాంస్త్వం శ్రుత్వైవ పృథివీపతీన్।
శమమానయ సంతాపం శృణు విస్తరశశ్చ మే।
క్రూరగ్రహాభిశమనమాయుర్వర్ధనముత్తమం॥ 12-28-16(65760)
అగ్రిమాణాం క్షితిభుజాముదారం చ మనోహరం।
ఆవిక్షితం మరుత్తం చ మృతం సృంజయ శుశ్రుమ॥ 12-28-17(65761)
యస్య సేంద్రాః సవరుణా బృహస్పతిపురోగమాః।
దేవా విశ్వసృజో రాజ్ఞో యజ్ఞమీయుర్మహాత్మనః॥ 12-28-18(65762)
యః స్పర్ధామానయచ్ఛక్రం దేవరాజం పురందరం।
శక్రప్రియైషీ యం విద్వాన్ప్రత్యాచష్ట బృహస్పతిః॥ 12-28-19(65763)
సంవర్తో యాజయామాస యం పీడార్థం బృహస్పతేః॥ 12-28-20(65764)
యస్మిన్ప్రశాసతి మహీం నృపతౌ రాజసత్తమ।
అకృష్టపచ్యా పృథివీ విబభౌ సస్యమాలినీ॥ 12-28-21(65765)
ఆవిక్షితస్య వై సత్రే విశ్వేదేవాః సభాసదః।
మరుతః పరివేష్టారః సాధ్యాశ్చాసన్మహాత్మనః॥ 12-28-22(65766)
మరుద్గణ మరుత్తస్య యత్సోమమపిబంస్తతః।
దేవాన్మనుష్యాన్గంధర్వానత్యరిచ్యంత దక్షిణాః॥ 12-28-23(65767)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-24(65768)
సుహోత్రం చ ద్వతిథినం మృతం సృంజయ శుశ్రుమ।
యస్మే హిరణ్యం వవృషే మఘవా పరివత్సరం॥ 12-28-25(65769)
సత్యనామా వసుమతీ యం ప్రాప్యాసీంజనాధిపం।
హిరణ్యమవహన్నద్యస్తస్మింజనపదేశ్వరే॥ 12-28-26(65770)
మత్స్యాన్కర్కటకాన్నక్రాన్మకరాంఛింశుకానపి।
నదీష్వవాసృజద్రాజన్మఘవా లోకపూజితః॥ 12-28-27(65771)
హైరణ్యాన్పాతితాందృష్ట్వా మత్స్యాన్మకరకచ్ఛపాన్।
సహస్రశోఽథ శతశస్తతోఽస్మయత వైతిథిః॥ 12-28-28(65772)
తద్ధిరణ్యమపర్యంతమావృతం కురుజాంగలే।
ఈజానో వితతే యజ్ఞే బ్రాహ్మణేభ్యః సమార్పయత్॥ 12-28-29(65773)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః।
అదక్షిణమయజ్వానం శ్వైత్య సంశాంయ మాశుచః॥ 12-28-30(65774)
అంగం బృహద్రథం చైవ మృతం సృంజయ శుశ్రుమ।
యః సహస్రం సహస్రాణాం శ్వేతానశ్వానవాసృజాత్॥ 12-28-31(65775)
సహస్రం చ సహస్రాణాం కన్యా హమపరిష్కృతాః।
ఈజానో వితతే యజ్ఞే దక్షిణామత్యకాలయత్॥ 12-28-32(65776)
యః సహస్రం సహస్రాణాం గజానాం పఝమాలినాం।
ఈజానో వితతే యజ్ఞే దక్షిణామత్యకాలయత్॥ 12-28-33(65777)
శతం శతసహస్రాణి వృషాణాం హేమమాలినాం।
గవాం సహస్రానుచరం దక్షిణామత్యకాలయత్॥ 12-28-34(65778)
అంగస్య యజమానస్య తదా విష్ణుపదే గిరౌ।
అమాద్యదింద్రః సోమేన దక్షిణాభిర్ద్విజాతయః॥ 12-28-35(65779)
యస్య యజ్ఞేషు రాజేంద్ర శతసంఖ్యేషు వై పురా।
దేవాన్మనుష్యాన్గంధర్వానత్యరిచ్యంత దక్షిణాః॥ 12-28-36(65780)
న జాతో జనితా నాన్యః పుమాన్యః సంప్రదాస్యతి।
యదంగః ప్రదదౌ విత్తం సోమసంస్థాసు సప్తసు॥ 12-28-37(65781)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-38(65782)
శిబిమౌశీనరం చైవ మృతం సృంజయ శుశ్రుమ।
య ఇమాం పృథివీం సర్వాం చర్మవత్సమవేష్టయత్॥ 12-28-39(65783)
మహతా రథఘోషేణ పృథివీమనునాదయన్।
ఏకచ్ఛత్రాం మహీం చక్రే జైత్రేణైకరథేన యః॥ 12-28-40(65784)
యావదస్య గవాశ్వం స్యాదారణ్యైః పశుభిః సహ।
తావతీః ప్రదదౌ గాః స శిబిరౌశీనరోఽధ్వరే॥ 12-28-41(65785)
న వోఢారం ధురం తస్య కంచిన్మేనే ప్రజాపతిః।
న భూతం న భవిష్యం చ సర్వరాజసు సృంజయ।
అన్యత్రౌశీనరాచ్ఛైబ్యాద్రాజర్షేరింద్రవిక్రమాత్॥ 12-28-42(65786)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-43(65787)
అదక్షిణమయజ్వానం పుత్రం సంస్మృత్య మా శుచః॥ 12-28-44(65788)
భరతం చైవ దౌష్యంతిం మృతం సృంజయ శుశ్రుమ।
శాకుంతలం మహాత్మానం భూరిద్రవిణతేజసం॥ 12-28-45(65789)
యోఽబధ్నాత్రిశతం చాశ్వాందేవేభ్యో యమునామను।
సరస్వతీం వింశతిం చ గంగామను చతుర్దశ॥ 12-28-46(65790)
అశ్వమేధసహస్రేణ రాజసూయశతేన చ।
ఇష్టవాన్స మహాతేజా దౌష్యంతిర్భరతః పురా॥ 12-28-47(65791)
భరతస్య మహత్కర్మ సవరాజసు పార్థివాః।
స్వం మర్త్యా ఇవ బాహుభ్యాం నానుగంతుమశక్నువన్॥ 12-28-48(65792)
పరం సహస్రాద్యోఽబధ్నాద్ధయాన్వేదీర్వితత్య చ।
సహస్రం యత్ర పఝానాం కణ్వాయ భరతో దదౌ॥ 12-28-49(65793)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-50(65794)
రామం దాశరథిం చైవ మృతం సృంజయ శుశ్రుమ।
యోఽన్వకంపత వై నిత్యం ప్రజాః పుత్రానివౌరసాన్॥ 12-28-51(65795)
నాధనో యస్య విషయే నానర్థః కస్యచిద్భవేత్।
సర్వస్యాసీత్పితృసమో రామో రాజ్యం యదన్వశాత్॥ 12-28-52(65796)
కాలవర్షీ చ పర్జన్యః సస్యాని సమపాదయత్।
నిత్యం సుభిక్షమేవాసీద్రామే రాజ్యం ప్రశాసతి॥ 12-28-53(65797)
ప్రాణినో నాప్సు మంజంతి నానర్థే పావకోఽదహత్।
న వ్యాలతో భయం చాసీద్రామే రాజ్యం ప్రశాసతి॥ 12-28-54(65798)
ఆసన్వర్షసహస్రిణ్యస్తథా వర్షసహస్రకాః।
అరోగాః సర్వసిద్ధార్థా రామే రాజ్యం ప్రశాసతి॥ 12-28-55(65799)
నాన్యోన్యేన వివాదోఽభూత్స్త్రీణామపి కుతో నృణాం।
ధర్మనిత్యాః ప్రజాశ్చాసన్రామే రాజ్యం ప్రశాసతి॥ 12-28-56(65800)
సంతుష్టాః సర్వసిద్ధార్థా నిర్భయాః స్వైరచారిణః।
నరాః సత్యవ్రతాశ్చాసన్రామే రాజ్యం ప్రశాసతి॥ 12-28-57(65801)
నిత్యపుష్పఫలాశ్చైవ పాదపా నిరుపద్రవాః।
సర్వా ద్రోణదుఘా గావో రామే రాజ్యం ప్రశాసతి॥ 12-28-58(65802)
స చతుర్దశ వర్షాణి వనే ప్రోష్య మహాతపాః।
దశాశ్వమేధాంజారూథ్యానాజహార నిరర్గలాన్॥ 12-28-59(65803)
యువా శ్యామో లోహితాక్షో మాతంగ ఇవ యూథపః।
ఆజానుబాహుః సుముఖః సింహస్కంధో మహాభుజః॥ 12-28-60(65804)
దశవర్షసహస్రాణి దశవర్షశతాని చ।
అయోధ్యాధిపతిర్భూత్వా రామో రాజ్యమకారయత్॥ 12-28-61(65805)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః।
అయజ్వానమదక్షిణ్యం మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-62(65806)
భగీరథం చ రాజానం మృతం సృంజయ శుశ్రుం।
యస్యేంద్రో వితతే యజ్ఞే సోమం పీత్వా మదోత్కటః॥ 12-28-63(65807)
అసురాణాం సహస్రాణి బహూని సురసత్తమః।
అజయద్వాహువీర్యేణ భగవాన్పాకశాసనః॥ 12-28-64(65808)
యః సహస్రం సహస్రాణాం కన్యా హేమవిభూషితాః।
ఈజానో వితతే యజ్ఞే దక్షిణామత్యకాలయత్॥ 12-28-65(65809)
సర్వా రథగతాః కన్యా రథాః సర్వే చతుర్యుజః।
శతంశతం రథే నాగాః పఝినో హేమమాలినః॥ 12-28-66(65810)
సహస్రమశ్వా ఏకైకం హస్తినం పృష్ఠతోఽన్వయుః।
గవాం సహస్రమశ్వేఽశ్వే సహస్రం గవ్యజావికం॥ 12-28-67(65811)
ఉపహ్వరే నివసతో యస్యాంకే నిషసాద హ।
గంగా భాగీరథీ తస్మాదుర్వశీ చాభవత్పురా॥ 12-28-68(65812)
భూరిదక్షిణమిక్ష్వాకుం యజమానం భగీరథం।
త్రిలోకపథగా గంగా దుహితృత్వముపేయుషీ॥ 12-28-69(65813)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-70(65814)
దిలీపం చ మహాత్మానం మృతం సృంజయ శుశ్రుమ।
ప్రస్య కర్మాణి భూరీణి కథయంతి ద్విజాతయః॥ 12-28-71(65815)
య ఇమాం వసుసంపూర్ణాం వసుధాం వసుధాధిపః।
దదౌ తస్మిన్మహాయజ్ఞే బ్రాహ్మణేభ్యః సమాహితః॥ 12-28-72(65816)
యస్యేహ యజమానస్య యజ్ఞేయజ్ఞే పురోహితః।
సహస్రం వారణాన్హైమాందక్షిణామత్యకాలయత్॥ 12-28-73(65817)
యస్య యజ్ఞే మహానాసీద్యూపః శ్రీమాన్హిరణ్మయః।
తే దేవాం కర్మ కుర్వాణాః శక్రజ్యేష్ఠా ఉపాసత॥ 12-28-74(65818)
చషాలే యస్య సౌవర్ణే తస్మిన్యూపే హిరణ్మయే।
ననృతుర్దేవగంధర్వాః షట్సహస్రాణి సప్తధా॥ 12-28-75(65819)
అవాదయత్తత్ర వీణాం మధ్యే విశ్వావసుః స్వయం।
సర్వభూతాన్యమన్యంత మమ వాదయతీత్యయం॥ 12-28-76(65820)
ఏతద్రాజ్ఞో దిలీపస్య రాజానో నానుచక్రిరే।
యస్యేభా హేమసంఛన్నాః పథి మత్తాః స్మ శేరతే॥ 12-28-77(65821)
రాజానం శతధన్వానం దిలీపం సత్యవాదినం।
యేఽపశ్యన్సుమహాత్మానం తేఽపి స్వర్గజితో నరాః॥ 12-28-78(65822)
త్రయః శబ్దా న జీర్యంతే దిలీపస్య నివేశనే।
స్వాధ్యాయశబ్దః జ్యాశబ్దః శబ్దో వై దీయతామితి॥ 12-28-79(65823)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-80(65824)
మాంధాతారం యౌవనాశ్వం మృతం సృంజయ శుశ్రుమ।
యం దేవా మరుతో గర్భం పితుః పార్శ్వాదపాహరన్॥ 12-28-81(65825)
సమృద్ధో యువనాశ్వస్య జఠరే యో మహాత్మనః।
పృషదాజ్యోద్భవః శ్రీమాంస్త్రిలోకవిజయీ నృపః॥ 12-28-82(65826)
యం దృష్ట్వా పితురుత్సంగే శయానం దేవరూపిణం।
అన్యోన్యమబ్రువందేవాః కమయం ధాస్యతీతి వై॥ 12-28-83(65827)
మామేవ ధాస్యతీత్యేవమింద్రోఽథాభ్యుపపద్యత।
మాంధాతేతి తతస్తస్య నామ చక్రే శతక్రతుః॥ 12-28-84(65828)
తతస్తు పయసో ధారాం పుష్టిహేతోర్మహాత్మనః।
తస్యాస్యే యౌవనాశ్వస్య పాణిరింద్రస్య చాస్రవత్॥ 12-28-85(65829)
తం పివన్పాణిమింద్రస్య శతమహ్నా వ్యవర్ధత।
స ఆసీద్ద్వాదశసమో ద్వాదశాహేన పార్థివః॥ 12-28-86(65830)
తమిమం పృథివీ సర్వా ఏకాహ్నా సమపద్యత।
ధర్మాత్మానం మహాత్మానం శూరమింద్రసమం యుధి॥ 12-28-87(65831)
యశ్చాంగారం తు నృపతిం మరుత్తమసితం గయం।
అంగం బృహద్రథం చైవ మాంధాతా సమరేఽజయత్॥ 12-28-88(65832)
యౌవనాశ్వో యదాంగారం సమరే ప్రత్యయుధ్యత।
విస్ఫారైర్ధనుషో దేవా ద్యౌరభేదీతి మేనిరే॥ 12-28-89(65833)
యత్ర సూర్య ఉదేతి స్మ యత్ర చ ప్రతితిష్ఠతి।
సర్వం తద్యౌవనాశ్వస్య మాంధాతుః క్షేత్రముచ్యతే॥ 12-28-90(65834)
అశ్వమేధశతేనేష్ట్వా రాజసూయశతేన చ।
అదదద్రోహితాన్మత్స్యాన్బ్రాహ్మణేభ్యో విశాంపతే॥ 12-28-91(65835)
హైరణ్యాన్యో జనోత్సేధానాయతాందశయోజనం।
అతిరిక్తాంద్విజాతిభ్యో వ్యభజంస్త్వితరే జనాః॥ 12-28-92(65836)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-93(65837)
యయాతిం నాహుషం చైవ మృతం సృంజయ శుశ్రుమ।
య ఇమాం పృథివీం కృత్స్నాం విజిత్య సహసాగరాం॥ 12-28-94(65838)
శంయాపాతేనాభ్యతీయాద్వేదీభిశ్చిత్రయన్మహీం।
ఈజానః క్రతుభిర్ముఖ్యైః పర్యగచ్ఛద్వసుంధరాం॥ 12-28-95(65839)
ఇష్ట్వా క్రతుసహస్రేణ వాజపేయశతేన చ।
తర్పయామాస విప్రేంద్రాంస్త్రిభిః కాంచనపర్వతైః॥ 12-28-96(65840)
వ్యూఢేనాసురయుద్ధేన హత్వా దైతేయదానవాన్।
వ్యభజత్పృథివీం కృత్స్నాం యయాతిర్నహుషాత్మజః॥ 12-28-97(65841)
అంత్యేషు పుత్రాన్నిక్షిప్య యదుద్రుహ్యుపురోగమాన్।
పురుం రాజ్యేఽభిషిచ్యాథ సదారః ప్రావిశద్వనం॥ 12-28-98(65842)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-99(65843)
అంబరీషం చ నాభాగం మృతం సృంజయ శుశ్రుమ।
యం ప్రజా వవ్రిరే పుణ్యం గోప్తారం నృపసత్తమం॥ 12-28-100(65844)
యః సహస్రం సహస్రాణాం రాజ్ఞామయుతయాజినాం।
ఈజానో వితతే యజ్ఞే బ్రాహ్మణేభ్యస్త్వమన్యత॥ 12-28-101(65845)
నైతత్పూర్వే జనాశ్చక్రుర్న కరిష్యంతి చాపరే।
ఇత్యంబరీషం నాభాగిమన్వమోదంత దక్షిణాః॥ 12-28-102(65846)
శతం రాజసహస్రాణి శతం రాజశతాని చ।
సర్వేఽశ్వమేధైరీజానాస్తేఽన్వయుర్దక్షిణాయనం॥ 12-28-103(65847)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-104(65848)
శశబిందుం చైత్రరథం మృతం శుశ్రుమ సృంజయ।
యస్య భార్యాసహస్రాణాం శతమాసీన్మహాత్మనః॥ 12-28-105(65849)
సహస్రం తు సహస్రాణాం యస్యాసఞ్శాశబిందవాః।
హిరణ్యకవచాః సర్వే సర్వే చోత్తమధన్వినః॥ 12-28-106(65850)
శతం కన్యా రాజపుత్రమేకైకం పృథగన్వయుః।
కన్యాంకన్యాం శతం నాగా నాగంనాగం శతం రథాః॥ 12-28-107(65851)
రథేరథే శతం చాశ్వా దేశజా హేమమాలినః।
అశ్వేఅశ్వే శతం గావో గాంగాం తద్వదజావికం॥ 12-28-108(65852)
ఏతద్ధనమపర్యంతమశ్వమేధే మహామఖే।
శశబిందుర్మహారాజ బ్రాహ్మణేభ్యో హ్యమన్యత॥ 12-28-109(65853)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-110(65854)
గయం చాధూర్తరజసం మృతం శుశ్రుమ సృంజయ।
యః స వర్షశతం రాజా హుతశిష్టాశనోఽభవత్॥ 12-28-111(65855)
యస్మై వహ్నిర్వరాన్ప్రాదాత్తతో వవ్రే వరాన్గయః।
దదతో మే క్షయో మా భూద్ధర్మే శ్రద్ధా చ వర్ధతాం॥ 12-28-112(65856)
మనో మే రభతాం సత్యే త్వత్ప్రసాదాద్ధుతాశన।
లేభే చ కామాంస్తాన్సర్వాన్పావకాదితి నః శ్రుతం॥ 12-28-113(65857)
దర్శేన పూర్ణమాసేన చాతుర్మాస్యైః పునః పునః।
అయజద్ధయమేధేన సహస్రం పరివత్సరాన్॥ 12-28-114(65858)
శతం గవాం సహస్రాణి శతమశ్వశతాని చ।
ఉత్థాయోత్థాయ వై ప్రాదాత్సహస్రం పరివత్సరాన్॥ 12-28-115(65859)
తర్పయామాస సోమేన దేవాన్విత్తైర్ద్విజానపి।
పితౄన్స్వధాభిః కామైశ్చ స్త్రియః స్వాః పురుషర్షభ॥ 12-28-116(65860)
సౌవర్ణాం పృథివీం కృత్వా దశవ్యామాం ద్విరాయతాం।
దక్షిణామదదద్రాజా వాజిమేధే మహాక్రతౌ॥ 12-28-117(65861)
యావత్యః సికతా రాజన్గంగాయాం పురుషర్షభ।
తావతీరేవ గాః ప్రాదాదాధూర్తరజసో గయః॥ 12-28-118(65862)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-119(65863)
రంతిదేవం చ సాంకృత్యం మృతం సృంజయ శుశ్రుమ।
సంయగారాధ్య యః శక్రాద్వరం లేభే మహాతపాః॥ 12-28-120(65864)
అన్నం చ నో బహు భవేదతిథీంశ్చ లభేమహి।
శ్రద్ధా చ నో మా వ్యగమన్మా చ యాచిష్మ కంచన॥ 12-28-121(65865)
ఉపాతిష్ఠంత పశవః స్వయం తం సంశితవ్రతం।
గ్రాంయారణ్యా మహాత్మానం రంతిదేవం యశస్వినం॥ 12-28-122(65866)
మహానదీ చర్మరాశేరుత్క్లేదాత్ససృజే యతః।
తతశ్చర్మణ్వతీత్యేవం విఖ్యాతా సా మహానదీ॥ 12-28-123(65867)
బ్రాహ్మణేభ్యో దదౌ నిష్కాన్సదసి ప్రతతే నృపః।
తుభ్యంతుభ్యం నిష్కమితి యదా క్రోశంతి వై ద్విజాః॥ 12-28-124(65868)
సహస్రం తుభ్యమిత్యుక్త్వా బ్రాహ్మణాన్సంప్రపద్య తే॥ 12-28-125(65869)
అన్వాహార్యోపకరణం ద్రవ్యోపకరణం చ యత్।
ఘటాః పాత్ర్యః కటాహాని స్థాల్యశ్చ పిఠరాణి చ।
నాసీత్కించిదసౌవర్ణం రంతిదేవస్య ధీమతః॥ 12-28-126(65870)
సాంకృతే రంతిదేవస్య యాం రాత్రిమవసన్గృహే।
ఆలభ్యంత శతం గావః సహస్రాణి చ వింశతిః॥ 12-28-127(65871)
తత్ర స్మ సూదాః క్రోశంతి సుమృష్టమణికుండలాః।
సూపం భూయిష్ఠమశ్నీధ్వం నాద్య మాంసం యథా పురా॥ 12-28-128(65872)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-129(65873)
సగరం చ మహాత్మానం మృతం శుశ్రుమ సృంజయ।
ఐక్ష్వాకం పురుషవ్యాఘ్రమతిమానుషవిక్రమం॥ 12-28-130(65874)
షష్టిః పుత్రసహస్రాణి యం యాంతమనుజగ్మిరే।
నక్షత్రరాజం వర్షాంతే వ్యభ్రే జ్యోతిర్గణా ఇవ॥ 12-28-131(65875)
ఏకచ్ఛత్రా మహీ యస్య ప్రతాపాదభవత్పురా।
యోఽశ్వమేధసహస్రేణ తర్పయామాస దేవతాః॥ 12-28-132(65876)
యః ప్రాదాత్కనకస్తంభం ప్రాసాదం సర్వకాంచనం।
పూర్ణం పఝదలాక్షీణాం స్త్రీణాం శయనసంకులం॥ 12-28-133(65877)
ద్విజాతిభ్యోఽనురూపేభ్యః కామాంశ్చ వివిధాన్బహూన్।
యస్యాదేశేన తద్విత్తం వ్యభజంత ద్విజాతయః॥ 12-28-134(65878)
ఖానయామాస యః కోపాత్పృథివీం సాగరాంకితాం।
యస్య నాంనా సముద్రశ్చ సాగరత్వముపాగతః॥ 12-28-135(65879)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-136(65880)
రాజానం చ పృథుం వైన్యం మృతం శుశ్రుమ సృంజయ।
యమభ్యషించన్సంభూయః మహారణ్యే మహర్షయః॥ 12-28-137(65881)
ప్రథయిష్యతి వై లోకాన్పృథురిత్యేవ శబ్దితః।
క్షతాద్యో వై త్రాయతీతి స తస్మాత్క్షత్రియః స్మృతః॥ 12-28-138(65882)
పృథుం వైన్యం ప్రజా దృష్ట్వా రక్తాస్మేతి యదబ్రువన్।
తతో రాజేతి నామాస్య అనురాగాదజాయత॥ 12-28-139(65883)
అకృష్టపచ్యా పృథివీ పుటకేపుటకే మధు।
సర్వా ద్రోణదుఘా గావో వైన్యస్యాసన్ప్రశాసతః॥ 12-28-140(65884)
అరోగాః సర్వసిద్ధార్థా మనుష్యా అకుతోభయాః।
యథాఽభికామమవసన్క్షేత్రేషు చ గృహేషు చ॥ 12-28-141(65885)
ఆపస్తస్తంభిరే చాస్య సముద్రమభియాస్యతః।
శైలాశ్చాపాద్వ్యదీర్యంత ధ్వజభంగశ్చ నాభవత్॥ 12-28-142(65886)
హైరణ్యాంస్త్రినరోత్సేధాన్పర్వతానేకవింశతిం।
బ్రాహ్మణేభ్యో దదౌ రాజా యోశ్వమేధే మహామఖే॥ 12-28-143(65887)
స చేన్మమార సృంజయ చతుర్భద్రతరస్త్వయా।
పుత్రాత్పుణ్యతరశ్చైవ మా పుత్రమనుతప్యథాః॥ 12-28-144(65888)
కిం వా తూష్ణీం ధ్యాయసే సృంజయ త్వం
న మే రాజన్వాచిమమాం శృణోపి।
న చేన్మోఘం విప్రలప్తం మమేదం
పథ్యం ముమూర్షోరివ సుప్రయుక్తం॥ 12-28-145(65889)
సృంజయ ఉవాచ। 12-28-146x(5388)
శృణోమి తే నారద వాచమేనాం
విచిత్రార్థాం స్రజమివ పుణ్యగంధాం।
రాజర్షీణాం పుణ్యకృతాం మహాత్మనాం
కీర్త్యా యుక్తానాం శోకనిర్నాశనార్థాం॥ 12-28-146(65890)
న తే మోఘం విప్రలప్తం మహర్షే
దృష్ట్వైవాహం నారద త్వాం విశోకః।
శుశ్రూషే తే వచనం బ్రహ్మవాది
న్న తే తృప్యాంయమృతస్యేవ పానాత్॥ 12-28-147(65891)
అమోఘదర్శిన్మమ చేత్ప్రసాదం
సంతాపదగ్ధస్య విభో ప్రకుర్యాః।
సుతస్య సంజీవనమద్య మే స్యా
త్తవ ప్రసాదాత్సుతసంగమాప్నుయాం॥ 12-28-148(65892)
నారద ఉవాచ। 12-28-149x(5389)
యస్తే పుత్రః శయితోయం విజాతః
స్వర్ణష్ఠీవీ యమదాత్పర్వతస్తే। 12-28-149(65893)
పునస్తం తే పుత్రమహం దదామి
హిరణ్యనాభం వర్షసబస్రిణం చ॥ ॥ 12-28-149(65894)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి అష్టావింశోఽధ్యాయః॥ 28॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-28-3 తే వయం॥ 12-28-4 పర్యవర్తత అభిముఖోఽభూత్॥ 12-28-6 భుజం రాజ్ఞః। అభివినాదయన్ ఇతి ట. డ. థ. పాఠః॥ 12-28-7 వ్యాకోచం వికసితం॥ 12-28-8 హతాః అస్మిన్సంధిరార్షః॥ 12-28-9 లాభాః అర్థాః॥ 12-28-15 మహాభాగ్యం మాహాత్ంయం॥ 12-28-16 శ్వైత్యమానయ సంతాపమితి ట. డ. పాఠః॥ 12-28-19 యాగం మాకుర్వితి ప్రత్యాచష్ట ప్రత్యాఖ్యాతవాన్॥ 12-28-24 చతుర్భద్రతరః చత్వారి ధర్మజ్ఞానవైరాగ్యైశ్వర్యీఖ్యాని భద్రాణి యస్మిన్స చతుర్భద్రః। త్వయా అవధిభూతేన త్వత్తోఽతిశయేన చతుర్భద్ర ఇత్యర్థః॥ 12-28-31 అవాసృజత్ యజ్ఞార్థముత్సృష్టవాన్॥ 12-28-32 అత్యకాలయత్ దత్తవాన్॥ 12-28-55 వర్షసదృస్త్రిణ్యః స్త్రియః। వర్షసహస్రకాః పురుషాః॥ 12-28-58 ద్రోణదుధాః ద్రోణపరిమితం క్షీరం దుహంతి తాః॥ 12-28-59 జారూథ్యాన్ స్తుత్యాన్। త్రిగుణదక్షిణానిత్యన్యే। నిరర్గలానవారితద్వారాన్॥ 12-28-66 చతుర్యుజశ్చతురశ్వాః॥ 12-28-68 ఉపహ్వరే సమీపే। అంకే ఊరౌ నిషసాద ఆసాంచక్రే। తస్మాద్యోగాత్సా ఉర్వశీ ఊరౌ వాసో యస్యాః సా ఇతి యోగాత్। ఊర్వసీత్యపేక్షితే హ్రస్వత్వం వర్ణవిపర్యయశ్చ పృషోదరాదిత్వాత్ జ్ఞేయః॥ 12-28-75 సప్తధా సప్తస్వరానుసారేణావాదయదితి సంబంధః॥ 12-28-76 మమ పురత ఇతి శేషః। మాం లక్షీకృత్యేత్యర్థః॥ 12-28-78 శతధన్వానం శతం అనంతాన్ సహతే ధనుర్యస్య తం శతధన్వానం। మధ్యమపదలోపీ సమాసః॥ 12-28-82 పృషదాజ్యం దధిమిశ్రమాజ్యం కస్యచిదర్థే పుత్రోత్పాదనాయ నిర్మితం తద్యువనాశ్వేన పీతం తత్ రేతోరుధిరయోగం వేనాపి తదుదరే గర్భోఽభవత్। స పితుః పార్శ్వం భిత్త్వా నిఃసారితో దేవైరిత్యాఖ్యాయికార్యోఽత్ర సూచితః॥ 12-28-86 అహ్నా ఏకేన శతం పలాని వ్యవర్ధత। ద్వాదశవర్షతుల్యః॥ 12-28-89 అభేది భిన్నా॥ 12-28-91 మత్స్యాన్ హైరణ్యానితి సంబంధః॥ 12-28-95 శంయా స్థూలబుధ్నః కాష్ఠదండః స బలవతా క్షిప్తో యావద్దూరం పతేత్తావాందేశః శంయాపాతః। తావతాంతరేణ పురః పురో యజ్ఞవేదీం కుర్వాణో వసుంధరాం పర్యగచ్ఛత్। పరిత్యజ్య సముద్రతీరం ప్రాప్త ఇత్యర్థః॥ 12-28-97 వ్యభజత్పుత్రేభ్యో దత్తవాన్॥ 12-28-101 నృపాందాత్యే యోజితవానిత్యర్థః॥ 12-28-102 దక్షిణాః దాక్ష్యయుక్తాః॥ 12-28-103 సర్వే రాజానోఽంబరీషయజ్ఞేషు విప్రద్వాస్యం కుర్వాణా అశ్వమేధఫలభాగిత్వాత్తద్యాజినః సంతః అంబరీషమాహాత్ంయాద్దక్షిణాయనం అనుపశ్చాత్ అయుర్గతాః। ఉత్తరాయణమార్గేణ హిరణ్యగర్భలోక ప్రాప్తా ఇత్యర్థః॥ 12-28-106 శాశబిందవాః శశబిందోః పుత్రాః॥ 12-28-111 గయం చామూర్తరయసమితి ఝ. పాఠః॥ 12-28-115 శతమశ్వతరాణి చేతి ఝ. పాఠః॥ 12-28-117 దశవ్యామాం పంచాశద్ధస్తవిస్తారాం ద్విరాయతాం శతహస్తదీర్ఘాం॥ 12-28-122 ఉపాతిష్ఠంత పితృకార్యే మాం నియోజయేతి॥ 12-28-123 తేషాం మారితానాం పశూనాం చర్మరాశేః। ఉత్క్లేదాత్ సారద్రవాత్॥ 12-28-126 పిఠరాణి వితతముఖాని పాత్రాణి॥ 12-28-128 నాద్య మాంసం పశుమాత్రోపయోగస్య ప్రాగుక్తత్వాత్॥ 12-28-130 ఐక్ష్వాకం ఇక్ష్వాకువంశజం॥ 12-28-134 ఆదేశేన ఆజ్ఞయా తద్విత్తం స్వర్ణప్రాసాదరూపం॥ 12-28-137 వైన్యం వేనపుత్రం। మహారణ్యే దండకారణ్యే॥ 12-28-140 పుటకేపుటకే పత్రేపత్రే ఇతి ప్రాంచః॥ 12-28-145 విప్రలప్తం విప్రలపితం॥ 12-28-147 విశోకో జాత ఇతి శేషః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.